Wat kunnen ouders zelf doen?

Door Edwin Oudemans, psychiater.

Het is voor ouders natuurlijk een hele opgave om jonge kinderen de hele dag om je heen te hebben en dan ook nog les te moeten geven en te zorgen dat ze zelf niet  gek worden. Dat blijkt al een issue te zijn in gezinnen met kinderen die niet aan ADHD lijden.

Wanneer je kind dan ook nog  ADHD heeft wordt het helemaal een hoge drukpan in huis. Wat kunnen ouders zelf doen om hun hoofd boven water te houden en hun kinderen in een rustiger vaarwater te brengen?

De invloed van het gedrag van ouders is erg groot. Vaak wordt gedacht dat opvoeding zoiets is als uitleggen en aanwijzingen geven. Niets is minder waar. Verbale interactie is maar een klein onderdeel van interactie. Meestal wordt dat op zo’n 20% geschat. De rest is non verbaal. Als je zelf onrustig bent dan gaat de stem omhoog, er wordt sneller gepraat, drukker bewogen. Netto effect is een overname van die uitstraling door de mensen in de buurt. We worden er zelf onrustig van en gaan dat soort mensen uit de weg, omdat ze ons vermoeien. Voor kinderen zijn de ouders de sleutelfiguur, hun gedrag is sterk bepalend voor hun eigen gedrag. Dat biedt kansen voor een positieve beïnvloeding.

In algemene kun je zeggen dat de rust in huis sterk bepaald wordt door de rust  die van de ouders uitgaat. Dat heeft te maken met de manier waarop afspraken nageleefd worden en gehandhaafd worden. Een vriendelijk  ‘nee’, dat welgemeend is heeft meer kans van slagen dan een opgewonden geschreeuwd ’NEEEEEE!!!!!!’ Wanneer een mens zo doet tegen een hondje, denkt dat hondje:’Ha, die wil spelen’ en reageert net zo opgewonden. Mensen doen eigenlijk precies hetzelfde. Plus het feit dat je op die manier voordoet hoe het niet moet en dus de onrust alleen maar groter maakt. Een van de behandelprincipes bij drukke kinderen is dat er consequenties zijn van overtredingen en dat die op een rustige kordate manier gehandhaafd worden. Steeds weer. Uiteindelijk snapt zo’n kind dat er geen escape is,en legt zich bij die omstandigheid neer. In andere woorden het geeft het gedrag op.

Voor ouders dus een zware opgave; kinderen beïnvloeden door hun gedrag ook weer het gedrag van de ouders, waardoor er een negatieve spiraal kan ontstaan. Dat is iets waarvan ouders zich bewust  moeten worden. Met het bovenstaande in acht nemende: wat kan ik doen (of laten) om het gedrag van mijn kind positief te beïnvloeden? Hoe reageer ik op het gedrag van mijn kind en onderhoud ik onbewust de negatieve interactie? Moeilijke vragen dus. In tweeoudergezinnen kunnen de partners samen hier over nadenken. Betreft het een eenoudergezin dan is dat moeilijker en is het goed als er bijvoorbeeld via een video-hometraining meegekeken wordt om te zien wat er gebeurt en waar een positieve verandering aangebracht zou kunnen worden.

Ouders staan dus voor de opgave hun eigen gedrag in interactie met elkaar en met hun kind(eren) te onderzoeken en te kijken hoe zij hun eigen interactie rustiger kunnen krijgen. Onze kinderen doen dat na en nemen het onbewust over. Het is een schone zaak wanneer ouders voor elkaar zorgen dat ze af en toe afstand kunnen nemen. Een uitgerust mens heeft immers meer buffer dan een gestrest mens. Ga even in een andere kamer zitten en iets van een hobby doen, of even liggen, of yoga, mindfulness, een spelletje, even (ongestoord!) computeren, een filmpje kijken, of wat dan ook doen wat je ontspant.

De aldus opgedane rust geef je moeiteloos door aan je kinderen, kost niets en levert veel op!